Avrupa Birliği, göçmenlerin sınır dışı edilmesi konusunda attığı son adımlarla hem politikacılardan hem de insan hakları savunucularından sert tepkilerle karşılaşıyor. Avrupa Komisyonu’nun, insan hakları ihlalleriyle gündeme gelen Taliban yönetimiyle görüşmeye hazırlığı, birliğin çıkarlarıyla örtüşen konularda otoriter rejimlere yeşil ışık yakabileceği tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Uzmanlar, Avrupa Birliği’nin sınır dışı operasyonları artırma kararlılığıyla daha kuralsız bir yaklaşım benimsediğini vurguluyor.
AB, göçmen sayısını azaltmak ve sınır güvenliğini artırmak amacıyla geçmişte otoriter ülkelerle gerçekleştirdiği anlaşmalara ek olarak, şimdi Taliban ile de iletişim kurma yoluna gidiyor. Afganistan’da kadınlar ve kız çocukları üzerindeki insan hakları ihlalleri nedeniyle eleştirilen Taliban rejimi ile temas kurulması, AB’nin bu konuda ne denli güçlü bir irade sergilediğini gösteriyor.
Avrupa Komisyonu’nun Taliban heyetini davet etmesi, göç politikası ve otoriter yönetimlerin meşrulaşması konusundaki endişeleri artırdı. İnsan hakları örgütleri ve sol siyasi partiler, bu gelişmenin Taliban’ı meşru bir yönetim olarak gösterme riski taşıdığına dikkat çekiyor. AB’nin bu adımının arka planında ise birkaç önemli unsur bulunuyor:
– Sertleşen göç söylemi,
– Katılaşan sığınma koşulları,
– AB dışında geri gönderme merkezleri kurma yönündeki adımlar.
Son yıllarda Avrupa Birliği’nin göç politikası giderek sertleşirken, birkaç yıl öncesine kadar imkansız görünen adımlar hızla hayata geçiriliyor. Bu hamleler arasında Taliban ile yakınlaşma da yer alırken, bu durum İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan AB’nin temel değerlerini tehlikeye atıyor.
AB, Taliban hükümetini resmi olarak tanımıyor; ancak Afgan yönetiminden temsilciler, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Abdul Qahar Balkhi liderliğinde Brüksel’i ziyaret etmeye hazırlanıyor. Bu görüşmelerde, özellikle sabıka kaydı olan ve sığınma hakkı bulunmayan göçmenlerin geri gönderilmesini artırmak için pratik ve diplomatik çözümler aramak amaçlanıyor.
AB Sığınma Ajansı’nın verilerine göre, Afganlar geçen yıl Avrupa genelinde 17 bin sığınma başvurusuyla en fazla talepte bulunan grup oldu. Avrupa Parlamentosu’ndaki Sosyal Demokratlar ve sol gruplar, Komisyon’un Taliban ile yapacağı görüşmelere karşı çıkıyor. Bu görüşme, yaklaşık 20 ülkenin Brüksel’e yaptığı ve göçmenlerin Afganistan’a dönüşünün artırılması için çözüm bulunması talebinin ardından gerçekleşiyor. Almanya, İsveç, Belçika, Avusturya, İtalya, Hollanda ve Polonya gibi ülkeler bu çağrının içinde yer alırken, İspanya bu duruma katılmadı.
Avrupa Parlamentosu Sivil Özgürlükler, Adalet ve İçişleri Komitesi Üyesi Juan Fernando López Aguilar, Taliban ile olan bu görüşmenin kendisinde hayal kırıklığı ve öfke uyandırdığını belirtti. Batılı müttefikler, 2021’de savunmasız Afganları kurtarmak için büyük tahliye operasyonları gerçekleştirmişti.
